O 25 de novembro celebramos o Día Internacional da Eliminación da Violencia contra a Muller. Coa intención de sensibilizar ao noso alumnado contra a violencia que moitas mulleres padecen en diferentes lugares do mundo desenvolvemos durante todo o día diferentes actividades en que participou toda a comunidade educativa.
Este xogo foi destinado a previr condutas machistas agresivas entre os nosos alumnos e promover o respecto e a igualdade entre homes e mulleres.
A nosa particular versión subsituíu as caixas tradicionais do xogo de mesa por situacións relacionadas con micromachismos ou directamente coa violencia machista.
Así incluímos "caixas obstáculo", que obrigan a retroceder ou perder a quenda a quen caia nelas por incluír situacións que deberían ser eliminadas, como o respecto aos roles de xénero tradicionais, a violencia estética, as manifestacións de celos ou os intentos de control sobre a muller.
Estas "caixas obstáculo" compleméntanse coas "caixas de avance", que recollen mostras de igualdade e axudan a avanzar aos participantes porque aluden a condutas de igualdade relacionadas coa corresponsabolidade ou a resolución pacífica de contidos.
As caixas anteriores combínanse con "tarxetas de debate", que recollen preguntas para provocar a reflexión sobre prácticas relacionadas co machismo (ou o micromachismo)
Coma todos os anos, tamén durante o presente curso académico unha gran parte das nosas lecturas foron escritas ou protagonizadas por mulleres. Puidemos coñecer así coñecer a vida de mulleres fortes que souberon loitar contra unha vida de maltrato (como a nai da protagonista en As mulleres que cultivaban néboas ou Luz en Golpes de luz), de rapazas capaces de enfrontarse a un pasado escuro para afrontar un presente complicado (como Janis en Os elefantes de Sokurov), de rapazas valentes e ousadas que tratan de fuxir dos perigos das redes sociais (como Betty en Redes) ou de nenas que maduran a partir de experiencias traumáticas (como Scoutt en Matar a un ruiseñor). Pero tamén de mulleres reprimidas polas súas preferencias sexuais (como Rosa en Contrapaso. La vida de los otros) ou de mulleres resilientes que deben alternar o mundo laboral co labor de coidadoras (como Xulia, en Golpes de luz).
Moitas desas lecturas fixéronse nos diferentes Clubs de Lectura:
As lavandeiras eran mulleres que se dedicaban profesionalmente a lavar a roupa de familias ricas. O seu oficio permitíalles completar a economía familiar, pero era unha tarefa moi dura que se desenvolvía en condicións moitas veces desfavorables. Estas esforzadas mulleres traballaban á intemperie en inverno e en verán, sufrían os rigores climáticos e padecían moitas enfermidades relacionadas co seu labor: catarro, pneumonía, reuma...
A actividade de lavado requiría de varias etapas: a recollida da roupa e o transporte aos lavadoiros, o lavado, o secado e a devolución ás familias contratantes. Era un traballo moi esixente dende o punto de vista físico, porque estas pobres mulleres debían trasladar durante longas distancias e moitas veces sobre a cabeza, unha gran cantidade de roupa. Ademais tiñan que pasar moitas horas en pé lavando e tratando as pezas que posteriormente devolvían limpas e dobradas aos seus donos.
Na comarca de Ferrolterra, eran famosas as lavandeiras de Sillobre, que viaxaban de Sillobre ao peirao de Perlío con enormes lotes de roupa sobre a cabeza. Alí collían a lancha que as trasladaba a Ferrol, lugar onde as contrataban as familias ricas para que lavaran a roupa sucia de toda a semana e a devolveran limpa.
O noso alumnado de 4 PDC encargouse de desenvolver un traballo de investigación sobre o traballo das lavandeiras, cun resultado moi interesante.
Comezaron a tarefa coa lectura de A lavandeira de San Simón, de Eva Mejuto.
.jpg)
É este un libro-álbum que narra a historia dunha muller que se dedica a lavar a roupa dos presos políticos que vivían na illa de San Simón.
Tras unha breve análise sobre o contido do libro (traballaron sobre todo a situación política da España do momento), o alumnado centrouse en analizar a historia do oficio das lavandeiras.
Esta é unha mostra dos seus traballos:
A continuación, realizaron con dúas das súas profesoras un roteiro guiado por voluntarios sobre as Lavandeiras de Sillobre.
Foi esta unha actividade moi interesante para os nosos alumnos e alumnas, que puideron coñecer cal era o percorrido que facían as mulleres.
Visitaron diferentes lavadoiros e descubriron que, ademais de lugares de traballo, eran sitios onde as mulleres compartían noticias e confidencias.
Tamén aprenderon en que consistía ese duro traballo: o lavado, o clareo (exposición da roupa ao sol para conseguir eliminar manchas das prendas brancas), a bogada (ou proceso de fervedura da roupa con cinza e xabón para mellorar a hixiene)... E descubriron como se facía o xabón.
No primeiro acto, Xurxo, un rapaz controlador e dominante, trata de impedir que a súa moza Eva prosiga a súa formación académica. Con continuas ameazas de romper a relación, Xurxo trata de coaccionar a unha Eva que nun primeiro momento parece indecisa.
No segundo acto, Lidia, que vive baixo o férreo control do seu home Raúl, sofre un illamento forzoso que lle impide manter o contacto con familia e amigos. Raúl, mediante unha elaborada chantaxe psicolóxica, intenta manipular a Lidia provocando nela sentimentos de culpa inxustificados para impedir que ela o abandone.
O acto final mostra unha realidade común no mundo escolar: o acoso a través de redes dun rapaz cara a unha rapaza despois de ser abandonado por ela.
Vídeo representación: De cine.
De todos é ben sabido que nas comunidades mariñeiras as mulleres tiveron un papel transcendental, tanto en aspectos sociais como laborais. Debido á ausencia frecuente dos seus homes, víronse obrigadas en moitos casos a converterse en cabeza de familia, pero tamén traballaron arreo para completar a economía doméstica en labores relacionadas co mundo mariño: confección e arranxo de redes, venda de peixe, recolección de marisco ou, xa máis recentemente, emprego na industria conserveira.
A existencia de vendedoras de peixe é coñecida na nosa comunidade dende a Idade Media. As mulleres das zonas costeiras agardaban tremendo durante horas a chegada dos barcos dos seus homes e, unha vez que estes atracaban, adentrábanse no mar para coller a carga e arrastrala ao peirao. Elas eran encargadas de distribuír no interior o peixe fresco que non se vendía inmediatamente no porto.
O marisqueo tamén é unha tarefa coñecida dende a Idade Media. Durante esta época consumíanse preferentemente ostras, porque o resto de crustáceos e moluscos eran considerados "comida de pobres". Pouco a pouco os gustos foron mudando e o marisco empezou a ocupar un lugar central nas mesas dos ricos, pero a súa recolección a pé ou a bordo de pequenas embarcacións mantívose como tarefa case exclusivamente feminina. A profesión de mariscadora foi recoñecida oficialmente en 1993.
Por outra banda, confección e reparación de redes é unha tarefa familiar da que tamén se encargaban habitualmente as mulleres. Esta actividade combinábase coa venda de peixe, o marisqueo ou a salgadura. Habitualmente as redeiras estaban supervisadas por traballadores masculinos coñecidos como atadores.
Aquí temos unha mostra dos traballos que presentaron sobre o tema os nosos alumnos de Antropoloxía.
Durante o presente curso académico, o alumnado de 4º de ESO desenvolveu unha breve (pero intensa) tarefa de investigación que tivo como finalidade a reivindicación de figuras femininas importantes no seu núcleo persoal e/ou familiar.
Para a nosa satisfacción, a maior parte dos nosos rapaces escolleron mulleres pertencentes ao seu núcleo familiar próximo (nais, avoas ou bisaboas) e destacaron nelas a súa infancia dura, o seu carácter loitador e, sobre todo, o seu espírito de superación ante as situacións adversas que lles presentou a vida. Son, ante todo, mulleres resilientes que deixaron unha fonda (e moi agarimosa) pegada entre os seus pequenos fillos, netos ou bisnetos.
Aquí temos unha pequena mostra dos traballos desenvoltos que falan de bisavoas:
De avoas:
E de nais:
