DEBATENDO ENTRE MULLERES: CAMPIOAS DA LIGA ESCOLAR DE DEBATE

 

No presente curso académico convocouse a I Liga de debate escolar, dirixida a reforzar as actuacións que se desenvolven nos centros educativos en relación co traballo da competencia en comunicación lingüística. Dado que a preparación para o debate require o exercicio activo da tanto da comprensión como da expresión oral e escrita, consideramos esta experiencia de grande utilidade para a formación integral do noso alumnado.

   Con intención de aproveitar a proposta, un equipo de tres docentes (Carme, Raquel e Lola) xuntáronse para traballar cun equipo de esforzadas alumnas (Inés, Martina, Lada, Mariana, Carme e Sara) e preparar así a súa participación na xa mencionada Liga de debate.

    Foron xornadas intensas destinadas a investigar, reflexionar, crear argumentos e aprender a defendelos. Todas se dedicaron con ilusión á ardua tarefa da persuasión.

     E os seus esforzos foron premiados coa obtención do primeiro posto!!!

     Bravísimas as discentes e as súas profesoras!!!

    

AS MULLERES E A AVENTURA

   

   Ao longo da historias foron moitas as mulleres fortes, intrépidas e valentes que desafiaron as normas sociais da súa época para lanzarse a explorar o descoñecido. Estas féminas foron pioneiras, inspiraron a xeracións futuras a descubrir o mundo e mostaron que a aventura non ten límites.

   Con intención de amosarlle ao noso alumnado que é posible loitar contra os estereotipos, durante o presente curso académico investigamos a vida de mulleres que demostraron o xénero non debe restrinxir a curiosidade, a bravura e o afán de superación.

    Aquí temos unha mostra dos traballos dos nosos rapaces e rapazas de 4º de ESO:

Exeria, unha das primeiras peregrinas da historia, autora dun Libro de viaxes e de posible orixe galega.

Fanny Bullock, xeógrafa, cartógrafa, exploradora e unha das primeiras mulleres alpinistas.

Isabel de Urquiola, brava viaxeira que percorreu o mundo co seu amado e a súa irmá.

Ingrid Christensen, primeira muller en pisar a Antártida.

Karen Blixen que traballou arreo para sacar adiante a súa plantación en Kenia antes de volver á súa Dinamarca natal.

Ou a recentemente falecida Jane Goodall, famosa primatóloga británica que loitou polo concienciar sobre a importancia de coidar o planeta e respectar a todos os seres vivos.

A MULLER NO TEATRO: LA CASA DE BERNARDA ALBA

 

 Hai dous anos creamos un grupo de teatro escolar con alumnado de 1º, 2º e 3º ESO. Esta iniciativa estaba destinada a integrar alumnos e alumnas con diferentes condicións e capacidades a través dunha actividade lúdica accesible para todos os participantes que fomentase a autoestima, a confianza, a cohesión social e, sobre todo, a autonomía persoal.

  O éxito desta proposta foi enorme e ao grupiño inicial foron sumándose pouco a pouco outros pequenos actores e actrices.

 Durante o presente curso académico a cantidade de candidatos e candidatas a formar parte do noso equipo de teatro foi tan grande que os coordinadores nos vimos na obriga de dividir o grupo inicial en dous subgrupos máis pequenos. Así, as rapazas maiores (de 3º ESO, 4º ESO e 1º de Bach) organizáronse para traballar textos dramáticos máis complexos e os pequenos (de 1º e 2º de ESO) ocupáronse de textos máis sinxelos, adaptados á súa idade.

 Tras unha reunión conxunta para tratar de escoller unha obra teatral que gustase á maioría, o grupo de maiores comezou o presente curso académico a lectura dramatizada de La casa de Bernarda Alba.

Foi unha actividade moi amena e satisfactoria tanto para as actrices como para as coordinadoras do grupo.

  As lecturas guiadas acompañáronse do visionado da actuación doutros grupos de teatro para apoiar a representación propia da obra lorquiana.

  E pouco a pouco as nosas actrices foron preparándose para a súa estrea.

Representación: La casa de Bernarda Alba

A MULLER NA LITERATURA: LECTURAS

 Coma todos os anos, tamén durante o presente curso académico unha gran parte das nosas lecturas foron escritas ou protagonizadas por mulleres. 

A través destas experiencias lectoras puidemos coñecer a vida de mulleres fortes e resilientes que souberon loitar para cambiar a súa situación vital  (como ocorre coas protagonistas de A trenza), e a de rapazas capaces de enfrontarse aos abusos machistas para afrontar un futuro menos escuro (como ocorre con Marina en Comerás flores), pero tamén a vida das que deciden deixar de loitar e son incapaces de superar o control das súa parella (como é o caso de Marina en Ninfa rota).

Asemade coñecemos os cambios nos dereitos femininos e a necesidade de loitar por acadar a liberdade para vivir unha existencia plena en novelas como Persépole.

Tamén analizamos a evolución do papel da muller na sociedade ao longo da historia en novelas como Memoria para Xoana ou a necesidade de coidar e ser coidados a través de narracións como Las gratitudes.

Ademais soubemos recapacitar sobre o papel da enfermidade mental na vida das mulleres no pasado e no presente (O corpo de Cristo) e sobre o papel do mundo virtual no mundo dos rapaces máis novos (en Wombo combo). 

Por último, puidemos reflexionar sobre a situación laboral feminina en épocas pasadas e tamén sobre como esas traballadoras valentes souberon loitar en silencio para mellorar a situación dos máis desfavorecidos (en A lavandeira de San Simón) ou sobre como a traxedia dunhas poucas iniciou a loita por un traballo digno e a celebración do 8M (en Trampa de fuego). 

A MULLER NO CINEMA: FILMES

 Coma todos os anos, tamén durante o presente curso académico unha parte dos filmes que vimos e comentamos no noso Cinefórum estiveron protagonizadas por mulleres. Nesta ocasión centrarémonos en tres películas: Annie Hall, La piel que habito e El viaje de Chihiro.  

Annie Hall serviunos para lembrar a Diane Keaton, que faleceu unhas semanas antes do noso visionado e posterior coloquio. A protagonista da película é a versión idealizada que nos proporcionou Woody Allen da propia actriz (que en realidade se chamaba Diane Hall) e o seu papel será profundamente lembrado polo carácter neurótico e entrañable pero, sobre todo, pola impronta persoal que soubo aportarlle a propia Keaton a unha protagonista feminina libre e valente que mesmo marcou tendencia na moda do momento (traxes masculinos con chaleco, gravata e chapeu).

O visionado de La piel que habito permitiunos tomar contacto cunha das meirandes obsesións do seu director: a construción artificial do xénero. 

Acompañados de Vera, a protagonista, que sofre unha transición de xénero forzada, descubrimos a necesidade  de loitar para coller as rendas do propio destino e loitar pola liberdade persoal para opoñerse a unha realidade eminentemente patriarcal.

  Tamén resultou profundamente satisfactoria a análise de El viaje de Chihiro, que foi a opción fílmica que escolleron durante o presente curso académico os nosos participantes no Club de manga.

  Esta película, que ten como protagonista a unha nena de dez anos, serve para narrar o avancé á madurez descubrindo no camiño valor da amizade, do sacrificio e da humildade.

DÍA DAS LETRAS GALEGAS: SACAMOS A LITERATURA AOS CORREDORES

 Coa axuda dos nosos Correspondentes, sacamos aos corredores os carteis que enviou a Consellería de Educación sobre a autora homenaxeada este ano polas Letras galegas: Begoña Caamaño.

   Esta escritora e periodista foi coñecida por reintepretar de forma maxistral os mitos clásicos e artúricos, outorgando un especial protagonismo ás mulleres.

   Coa exposición dos carteis que proporcionan información sobre a súa vida e a súa obra, o noso alumnado poderá desenvolver diferentes acitivades para reivindicar o labor trascendental desta gran autora e defensora da lingua e cultura galegas.

DÍA DAS LETRAS: REIVINDICACIÓN DA OBRA DE BEGOÑA CAAMAÑO

 

Con intención de reivindicar a obra de Begoña Caamaño, a autora das Letras Galegas no ano 2026, a nosa compañeira Raquel, colaboradora no equipo da biblitoteca, reuniu a un grupo de alumnas de 4 de ESO e 1º de Bacharelato para analizar de xeito conxunto a novela da autora de Vigo Morgana en Esmelle. 

Nesta novela, Begoña Caamaño emprega o mito artúrico para apuxar aos seus lectores a reflexionar sobre a culpa, a sororidade e o peso do patriarcado na vida das mulleres. O argumento parece simple: Morgana chega a Esmelle na procura de respostas sobre a súa inmensa infelicidade. A través das súas lembranzas, conseguimos tecer as verdadeiras causas da caída de Camelot. 

Os participantes na xuntanza destacaron que, a pesar desa aparente simplicidade, a novela resultaba un tanto complicada debido ao seu léxico variado e riquísimo e, sobre todo, á mestura de voces narrativas, que aportan múltiples perspectivas, pero que por momentos dificultan a comprensión do texto.

No relativo ao tema, coa sabia axuda de Raquel, o alumnado puido reflexionar sobre diferentes cuestións: Como inflúe o patriarcado na existencia das mulleres? Resulta lícito esquecer as consecuencias dos nosos actos? Pode a culpa acompañarnos toda a vida? 

Foi moi interesante escoitar as conclusións dos nosos alumnos sobre a deconstrución do mito artúrico e sobre a nova visión que aporta Begoña Caamaño ao dar voz aos vencidos e esquecidos.

En resumo, unha actividade moi ben aproveitada!!! 

DÍA DE ROSALÍA: RECITADO NO CENTRO (PROFESORADO)

Para acompañar o recitado do alumnado con motivo do Día de Rosalía, os nosos Correspondentes Xuvenís animaron ao profesorado do noso IES a contribuír coa lectura dramatizada de diferentes poemas da gran poeta galega.

    Foron moitos os docentes que nos acompañaron nesta actividade que non só supuxo un recordo emocionado da obra rosaliana senón tamén un apoio decisivo e maioritario á nosa lingua.

 

DÍA DE ROSALÍA: RECITADO NO BARRIO

 

Para celebrar o Día de Rosalía, o noso alumnado de Correspondentes Xuvenís converteuse en dinamizador cultural e percorreu o barrio animando aos veciños a recitar poemas da autora galega.

Con esta actividade, os nosos animosos rapaces pretenderon potenciar a participación cidadá na homenaxe á nosa autora máis universal e, sobre todo, achegar ao público xeral a obra rosaliana tratando de fomentar ao mesmo tempo o pracer pola lectura.

  A pesar de que foi unha actividade moi ben organizada e cunha selección fantástica de poemas de diferente extension e dificultade, non resultou doado conseguir a colaboración de todos os que foron invitados a unirse á nosa celebración. 

  Non obstante, atopamos a varios lectores entusiastas que nos acompañaron amablemente na actividade, que nos animaron a continuar e que recibiron, por suposto, unha rosa como agasallo pola súa xentileza e cordialidade. 

DÍA DE ROSALÍA: RECITADO NO CENTRO (ALUMNADO)

 

 Con intención de celebrar o día de Rosalía, os nosos Correspondentes Xuvenís reuníronse na Biblioteca do insituto para recitar poemas da autora de Padrón e lembrar así con admiración, respecto e agarimo a figura da grande poeta galega.

Foi unha actividade moi animada e divertida que espertou a vea poética dun alumnado entusiasmado que soubo honrar coas súas lecturas emocionadas a memoria da autora de Padrón.

VISITA DE AUTORAS: PAULA CARBALLEIRA VÉN FALAR DE TRECE AVISOS

 

O noso instituto participou no presente curso académico no programa "Encuentros literarios", financiado polo Ministerio de Cultura e dirixido a poñer ao alumnado en contacto cun autor/a para dialogar sobre a súa obra e coñecer o seu proceso de creación literaria. Nesta ocasión a autora invitada foi Paula Carballeira, que se achegou ao IES Saturnino Montojo para analizar o seu libro de relatos Trece avisos. Contos para ler pola noite. 

A visita de Paula era agardada con moita impaciencia polo noso alumnado de 1º ESO. A autora, coñecida pola súa capacidade para conectar cos lectores máis novos, chegou ao noso instituto chea de enerxía e transformou unha xornada literaria nunha experiencia moi agradable para todos os participantes.

Tras unha divertida presentación da autora e da súa obra por parte de dous dos nosos alumnos, deu comezo a actividade.

Durante a primeira parte da sesión, Paula Carballeira reflexionou sobre o seu proceso creativo e as características definitorias das historias de terror. Coa súa orientación, o noso alumnado descubriu a importancia de explorar os medos universais e as vantaxes que ofrece a incorporaciòn de elementos macabros a situacións cotiás. Do mesmo xeito, os nosos lectores máis novos puideron reflexionar sobre a importancia de crear unha atmosfera angustiosa, manter o suspense ao longo da historia e conseguir un final contundente. As súas explicacións deron lugar a un debate breve e animado. 

A escritora recibiu moitas preguntas sobre o seu traballo: por que decidira escribir historias de terror, cales foron as súas fontes de inspiraciòn, os nomes dos seus autores de terror favoritos, os títulos das súas historias preferidas... O alumnado tamén compartiu con Paula as actividades que realizou na aula despois de ler o seu libro: diarios de lectura, dramatizacións de historias e escritura de microrrelatos.

A contiuación, a autora pediulles aos nosos alumnos que escollesen as súas historias favoritas de Trece avisos e que xustificasen a súa elección. Animados pola Paula, incluso se atreveron a modificar parcialmente as narracións (engadindo ou eliminando personaxes, modificando o final ou engadindo novos elementos terroríficos).

Para concluír o día, Paula Carballeira, recoñecida tamén pola súa solida traxectoria como actriz, de teatro, fixo unha lectura dramatizada dunha das historias do seu libro. Esta representación teatral creou un ambiente de suspense moi especial que provocou que os nosos rapaces e as nosas rapazas gozasen intensamente de sorpresas e sobresaltos imprevistos. 

A marabillosa Paula mostrounos que a literatura de terror mesmo pode dar risa....

8M: FALADOIRO SOBRE A SITUACIÓN DA MULLER NO MUNDO

 Con motivo da celebración do 8M, as nosas compañeiras Carme e Raquel coordinaron ao alumnado de Correspontentes Xuvenís na organización dun faladoiro para reflexionar sobre a situación da muller no mundo.

Comezamos a reunión cunha pregunta moi concreta? Como é realmente a situación da muller na nosa sociedade? Que ocorre noutros lugares?

O alumnado participante na actividade considerou maioritaramente que na nosa sociedade a situación da muller mellorou enormemente con respecto ao que ocorría en épocas pasadas. Moitos se apoiaron en coñecementos adquiridos na materia de Historia, en lecturas ou en comentarios de nais, tías ou avoas para abordar cuestións como o acceso ao mercado laboral ou á posibilidade de actuar con autonomía e liberdade á hora de mercar un electrodoméstico, abrir unha conta de aforro ou viaxar. 

Os alumnos e as alumnas non foron tan optimistas con respecto ás mulleres noutras culturas e/ou outras sociedades e denunciaron as limitacións no acceso á educación, os códigos de vestimenta restritivos, as leis desiguais en materia de violencia de xénero ou os matrimonios infantís.

No relativo á necesidade de seguir desenvolvendo accións destinadas a dar visibilidade ás desiguadades que aínda existen (incluso na nosa sociedade), as opinións foron variadas. Unha parte dos participantes considerou que este tipo de medidas é imprescindible para continuar avanzando na igualdade, pero outra parte defendeu a idea de que moitas destas iniciativas son inútiles e mesmo contraproducentes, porque as voces que se alzan para denunciar os supostos "privilexios" da muller son cada vez máis fortes e belixerantes.

Para finalizar, debatemos sobre se na actualidade empeza a detectarse un retroceso na igualdade entre rapaces rapazas en diferentes ámbitos (volta aos roles de xénero tradicionais, escolla de estudos ou aumento do control dos mozos cara ás mozas...). Os participantes no coloquio aseguraron que non aprecian ese tipo de situacións no seu devenir habitual.

Reealmente foi unha actividade intensa e cunhas reflexións moi ben argumentadas!!!  

8M: MULLERES NO CAMPUS DE FERROL

 

Para rematar coas celebracións relacionadas co 8M, dende a Biblioteca solicitamos a exposición "Mulleres investigadoras do Campus Industrial de Ferrol" coa intención de dar a coñecer ao noso alumnado o labor docente e investigador de varias figuras femininas no Campus da nosa cidade e, sobre todo, de espertar vocacións científicas e tecnolóxicas entre as nosas alumnas.

Coa intención de apoiarnos na nosa inquedanza, visitounos Lucía Santiago.

Esta novísima profesora e investigadora comezou a súa participacion falándonos da súa experiencia formativa e laboral como oceanógrafa. Insistiu no moito que lle gusta o seu traballo e nas interesantísimas saídas laborais que ofrece a súa especialidade. 

A continuación, presentounos brevemente o labor das súas compañeiras na universidade, facendo especial fincapé nos aspectos atractivos do seu labor: alta empleabilidade, relación coa innovación tecnolóxica, posibilidade de adicarse á investigación...

Realmente foi unha xornada interesante e ben aproveitada.      

8M: ESCAPE ROOM FEMININO

 Neste ano 2026 o Concello de Ferrol incorporou na súa programación institucional do 8M unha actividade de escape destinada tanto a fomentar a reflexión sobre a igualdade de xénero como a previr a violencia desde unha idade temperá.

  Así, mediante a resolución de enigmas e o traballo en equipo, o noso alumnado máis novo puido comprender as desigualdades sociais, económicas e laborais que padecen as mulleres na nosa sociedade.

  Tamén aprendeu a recoñecer as diversas manifestacións da violencia de xénero contra mulleres e nenas que é necesario erradicar.

Do mesmo xeito, reflexonou sobre a idea de que todos debemos ter os mesmos dereitos e as mesmas oportunidades na vida.

  
 Unha actividade realmente moi entretida e ben aproveitada.